Phân tích bài thơ Đồng chí của Chính Hữu mới nhất

14:10:44-12/11/2014 / lượt xem: 8439

Chuyên mục: >

Phân tích bài thơ “ Đồng chí”

~

Nói đến văn học thời kì kháng chiến chống Pháp là ta nghĩ ngay đến hình ảnh anh Bộ đội Cụ Hồ. Đã có nhiều bài thơ viết về đề tài này như : “ Nhớ” của Hồng Nguyên, “Tây Tiến” của Quang Dũng…Nhưng bài thơ ghi được dấu ấn sâu sắc nhất trong lòng người đọc có lẽ là “ Đồng chí” của Chính Hữu.

Bằng giọng thơ mộc mạc, nhỏ nhẹ tâm tình, tác giả kể về cơ sở cội nguồn của tình đồng chí :

“ Quê hương anh nước mặn đồng chua

Làng tôi nghèo đất cày lên sỏi đá

Anh với tôi đôi người xa lạ

Tự phương trời chẳng hẹn quen nhau

Súng bên súng đầu gác bên đầu

Đêm rét chung chăn thành đôi tri kỉ

Đồng chí !”

Với ngôn ngữ dân dã, cách sử dụng thành ngữ tài tình, các cụm từ “ nước mặn đồng chua”, “ đất cày lên sỏi đá” đã mở ra trước mắt người đọc một hình ảnh về những miền quê nghèo đói. Không phải quê anh mà quê tôi cũng vậy. Cái hay của câu thơ là vừa nói được hoàn cảnh quê hương nhưng lại vừa giới thiệu được công việc của người lính trước khi vào quân ngũ. Đó là những người nông dân quanh năm chân lấm tay bùn với đồng ruộng sớm hôm. Họ suốt đời chỉ quanh quẩn sau lũy tre làng đâu nghĩ được đến ai. Vì vậy, cùng quê hương đất nước nhưng anh với tôi như tự phương trời xa lạ. Thế nhưng chiến tranh nổ ra họ phải gác việc cày bừa ra đi tòng quân cứu nước, giết giặc để bảo vệ quê hương. Và thế là từ “ xa lạ” trở thành quen thân và hợp thành một đôi bạn cùng chiến đấu. Cái hay của từ “ đôi là chỗ thể hiện sự gắn bó không thể tách rời. Bước chân vào lính cái khó khăn thiếu thốn đã đưa họ xích lại gần nhau. “ Đêm rét chung chăn” thể hiện sự thiếu thốn mà người lính phải chịu. “ Súng bên súng, đầu sát bên đầu” thể hiện được anh với tôi cùng ý chí, cùng quyết tâm tiêu diệt kẻ thù chung. Đọc đến đây ta mới hiểu, cuộc kháng chiến thánh thần của dân tộc đã đưa anh với tôi ừ xa lạ trở thành quen nhau rồi thành tri kỉ và gọi nhau bằng hai tiếng thân thương “ đồng chí”. Những người lính gọi nhau là “ đồng chí” bởi họ có những điểm tương đồng- cùng quê hương nghèo đói, cùng giai cấp, cùng chung kẻ thì và cùng có ý chí quyết tâm đánh giặc bảo vệ quê hương.

Cũng lời tâm sự chân thành, tác giả đưa ta về những năm tháng gian lao mà những người lính từng nếm trải. Đó là những biểu hiện của tình đồng chí, mà biểu hiện đầu tiên là sự thông cảm và hiểu nhau qua nỗi nhớ quê hương :

“ Ruộng nương anh gửi bạn thân cày

Gian nhà không mặc kệ gió lung la

Giếng nước gốc đa nhớ người ra lính”

Ra đi giết giặc cứu nước, người lính mang trong mình một nỗi nhớ quê hương mà tình cảm họ dành cho quê hương sâu đậm nhất là “ ruộng nương” và “ gian nhà”. Từ ngàn đời nay, ruộng đất có quan hệ máu thịt với người nông dân. Trên mảnh đất ấy đã từng thấm đấm bao giọt mồ hôi khó nhọc. “ Gian nhà” là mái ấm gia đình, mà ở đó có những người thân thương : cha mẹ, vợ con đang chờ mong họ. Thế nhưng đất nước gặp lâm nguy thì họ sẵn sàng gửi ruộng nương, mặc kệ gian nhà để ra đi diệt giặc. Đọc câu thơ ta thấy ở người lính có sự “ bất cần” nhưng đó là xuất phát từ suy nghĩ của họ, từ nhận thức của họ “ nước mất thì nhà tan”. Họ đã đặt lợi ích của Tổ quốc lên trên lợi ích của bản thân và gia đình mà hành động. Họ ý thức được rằng bảo vệ tổ quốc cũng là bảo vệ ruộng nương, bảo vệ mái ấm gia đình mình.

Đoc đoạn thơ, ta không chỉ bắt gặp nỗi nhớ da diết của người lính đối với quê hương mà còn có cả nỗi nhớ của quê hương về người lính. “ Giếng nước gốc đa” là linh hồn của làng xóm, nơi đó đã cất giữ bao nhiêu kỉ niệm thân thương. Nơi đó có những người thân yêu nhất đang ngóng trông, đợi chờ, dõi theo từng bước đi của người lính. Nỗi nhớ ấy không chỉ có ở tôi mà còn có ở anh. Giữa họ cùng đọc chung một lá thư nhà, cùng chia sẻ niềm vui nỗi buồn, nỗi nhớ cho nhau.

Một biểu hiện nữa của tình đồng chí là cùng chia ngọt sẻ bùi trong những năm tháng gian lao, vất vả :

“ Anh với tôi biết từng cơn ớn lạnh

Sốt run người vầng trán ướt mồ hôi

Áo anh rách vai

Quần tôi có vài mảnh vá

Miệng cười buốt giá

Chân không giày”

Trong cuộc kháng chiến chống Pháp, một căn bệnh đã hành hạ anh bộ đội, đó là bệnh sốt rét rừng. Chưa có một căn bệnh nào lại đi vào thơ ca nhiều như vậy. Nếu ta từng bắt gặp :

Tây Tiến đoàn binh không mọc tóc

Quân xanh màu lá dữ oai hùm”

Trong Tây Tiến của Quang Dũng, hay ta nhìn thấy :
“Giọt mồ hôi rơi rơi

Trên má anh vàng nghệ”

Trong thơ ca của Tố Hữu, thì ở “ Đồng chí”, ta lại một lần nữa thấy căn bệnh quái ác này đang tiếp tục hành hạ người lính. Anh “ biết” mà tôi cũng “ biết”. Chữ “ biết” ở đây thể hiện sự nếm trải cùng chung chịu gian lao. Không chỉ có vậy, những năm tháng này, anh vệ quốc quân còn phải chịu muôn ngàn thiếu thốn. Ốm đau không có thuốc, quần rách áo vá. Các cụm từ “ áp anh”, “ quần tôi”, “ anh với tôi” thể hiện sự gắn kết, cùng chịu đựng bao nỗi khó khăn. Những khó khăn, thiếu thốn ấy không làm cho người lính chùn bước mà ở họ luôn sáng lên tinh thần lạc quan, yêu đời. Cụm từ “ miệng cười buốt giá” đã nói lên điều đó. Động cơ nào đã giúp những anh vệ quốc quân vượt qua khó khăn để hoàn thành nhiệm vụ ? Câu cuối khổ thơ như một lời kết “ Thương nhau tay nắm lấy bàn tay”. Hóa ra sức mạnh để người lính chiến thắng đó là tình cảm của những người đồng chí với nhau. Họ nắm chặt lấy bàn tay truyền hơi ám, truyền sức mạnh, động viên nhau chiến đấu đến thắng lợi cuối cùng.

Kết thúc bài thơ là một hình ảnh tuyệt đẹp :

“Đêm nay rừng hoang sương muối

Đứng cạnh bên nhau chờ giặc tới

Đầu súng trăng treo”

Hiện ra trước mắt người đọc đó là cảnh chiến trường “rừng hoang sương muối”- một không gian vô cùng lạnh lẽo giữa núi rừng Việt Bắc. Tình huống đang diễn ra vô cùng khốc liệt và căng thẳng “ chờ giặc tới”. Nhưng những người đồng chí vẫn đứng cạnh nhau, cùng nhau vào sinh ra tử. Phải nói rằng trong trường hợp này không ít người nghĩ đến cái giá lạnh thấu xương và cái lo sợ mất-còn trước giờ nổ súng. Thế nhưng đối với người lính thì hoàn toàn khác. Trong đêm dài đón giặc đó, anh lính hướng nòng súng lên trời có vầng trăng lơ lửng như đang treo trên đầu ngọn súng. Ở đây mọi cái rét buốt, căng thẳng đã ta biến để nhường chỗ cho một tâm hồn nghệ sĩ đang lặng lẽ ngắm trăng. Phải thật sự có một tâm hồn lạc quan, mới có thể ngắm trăng trong hoàn cảnh này. Hình ảnh “ đầu súng trăng treo” vừa có giá trị hiện thực, vừa có giá trị lãng mạn khiến người đọc liên tưởng đến một hình ảnh khác tuyệt đẹp. Trăng là biểu tượng của làng quê yên bình, trăng là biểu tượng của hòa bình thì súng là vật để bảo vệ cho sự bình yên ấy. Súng và trăng, xa mà gần, đã trở thành đôi bạn giống như “ anh” và “ tôi”. Chính vì giá trị tuyệt đẹp ấy, mà hình ảnh đó cũng trở thành nhan đề của tập thơ “ đầu súng trăng treo”.

Với ngôn ngữ rất hàm xúc, mộc mạc như tiếng nói của người lính khi kể về những năm tháng của mình, kết hợp với sự vận dụng nhuần nhuyễn thành ngữ, ca dao, Chính Hữu đã tạo nên một chất thơ dung dị hồn nhiên, đậm đà giàu cảm xúc. Vì vậy, “ Đồng chí” là bài thơ độc đáo nhất viết về anh bộ đội cụ Hồ, về những người nông dân mặc áo lính- Những con người đã làm nên lịch sử trong thời đại Hồ Chí Minh.

  Nguồn : Mun

Nội dung liên quan

Phân tích nhân vật Nhĩ trong truyện ngắn Bến quê của nhà văn Nguyễn Minh Châu Phân tích nhân vật Nhĩ trong truyện ngắn Bến quê của nhà văn Nguyễn Minh Châu Đăng bởi: MunHyukHae, Ngày: 16/04/2015, Lượt xem: 14481.
Bởi: MunHyukHae
10:53 20/01/15
phân tích bài thơ Nguyên tiêu của Hồ Chí Minh phân tích bài thơ Nguyên tiêu của Hồ Chí Minh Đăng bởi: MunHyukHae, Ngày: 16/04/2015, Lượt xem: 9705.
Bởi: MunHyukHae
09:37 12/03/15
Phân tích bài thơ Nói với con của Y Phương Phân tích bài thơ Nói với con của Y Phương Đăng bởi: MunHyukHae, Ngày: 16/04/2015, Lượt xem: 236491.
Bởi: MunHyukHae
09:40 20/01/15
Soạn văn - Văn tế nghĩa sĩ Cần Giuộc của Nguyễn Đình Chiểu - Phần tác giả Soạn văn - Văn tế nghĩa sĩ Cần Giuộc của Nguyễn Đình Chiểu - Phần tác giả Đăng bởi: MunHyukHae, Ngày: 11/08/2015, Lượt xem: 53105.
Bởi: MunHyukHae
10:03 11/08/15
Soạn văn - Ánh trăng của Nguyễn Duy Soạn văn - Ánh trăng của Nguyễn Duy Đăng bởi: MunHyukHae, Ngày: 17/09/2015, Lượt xem: 33372.
Bởi: MunHyukHae
10:41 17/09/15
Phân tích đoạn trích Chị em Thúy Kiều Phân tích đoạn trích Chị em Thúy Kiều Đăng bởi: MunHyukHae, Ngày: 27/01/2015, Lượt xem: 30143.
Bởi: MunHyukHae
10:16 27/01/15
Phân tích bài thơ Cảnh ngày hè để thấy được vẻ đẹp tâm hồn Nguyễn Trãi Phân tích bài thơ Cảnh ngày hè để thấy được vẻ đẹp tâm hồn Nguyễn Trãi Đăng bởi: MunHyukHae, Ngày: 07/11/2014, Lượt xem: 237835.
Bởi: MunHyukHae
09:41 07/11/14
Soạn văn - Thực hành về nghĩa của từ trong sử dụng Soạn văn - Thực hành về nghĩa của từ trong sử dụng Đăng bởi: MunHyukHae, Ngày: 03/09/2015, Lượt xem: 57031.
Bởi: MunHyukHae
10:36 03/09/15
Phân tích bài thơ Đập đá ở Côn Lôn của Phan Châu Trinh Phân tích bài thơ Đập đá ở Côn Lôn của Phan Châu Trinh Đăng bởi: MunHyukHae, Ngày: 17/03/2015, Lượt xem: 9349.
Bởi: MunHyukHae
08:50 17/03/15
Soạn văn - Khúc hát ru những em bé lớn trên lưng mẹ Soạn văn - Khúc hát ru những em bé lớn trên lưng mẹ Đăng bởi: MunHyukHae, Ngày: 17/09/2015, Lượt xem: 32758.
Bởi: MunHyukHae
10:01 17/09/15
Tình huống truyện trong tác phẩm Vợ Nhặt của Kim Lân Tình huống truyện trong tác phẩm Vợ Nhặt của Kim Lân Đăng bởi: meoconcuncun, Ngày: 30/10/2014, Lượt xem: 14811.
Bởi: meoconcuncun
19:59 30/10/14