phân tích bài thơ Nguyên tiêu của Hồ Chí Minh

09:37:01-12/03/2015 / lượt xem: 8791

Chuyên mục: >

Nhắc đến thiên nhiên trong thơ Bác, không chỉ người đọc là đến các nhà nghiên cứu văn học, các nhà thơ cũng phải trầm trồ thán phục. Chỉ có những người có tài và có tình với thiên nhiên sâu sắc mới có thể cảm nhận hết vẻ đẹp tiềm ẩn của thiên nhiên. Trong thơ Bác mỗi chiếc lá, mỗi ngọn cây, dòng sông, ngọn núi đều hiện lên với vẻ đẹp huyền ảo, trong đó có cảnh trăng trong Rằm tháng giêng cũng làm mê hoặc lòng người.
Đối với Bác con người và vạn vật trên trái đất đều rất đáng quý trọng, đáng yêu. Trăng cũng là cảnh khiến Bác say đắm lòng mình. Bác rất yêu trăng và có những bài thơ tuyệt bút về trăng, trong đó có bài thơ “Rằm tháng Giêng”. Bài thơ chẳng những truyền vào tâm hồn người đọc một tấm lòng yêu thiên nhiên vô bờ mà còn gợi niềm cảm phục, trân trọng tấm lòng hết mình vì dân vì nước của Bác Hồ.
“Rằm xuân lồng lộng trăng soi
Sông xuân nước lẫn màu trời thêm xuân
Giữa dòng bàn bạc việc quân
Khuya về bát ngát trăng ngân đầy thuyền”.
Bài thơ được ra đời vào mùa xuân năm 1947, đang trong thời kỳ nước sôi lửa bỏng của cuộc chiến tranh, được viết bằng chữ Hán có tên là “Nguyên Tiêu”, trên đây là bản dịch của nhà thơ Xuân Thủy. Không gian được miêu tả trong bài Rằm tháng Giêng la một không gian rộng lớn của trời mây sông nước:
“Rằm xuân lồng lộng trăng soi”.
Hai từ “lồng lộng” được đảo lên trước để nhận mạnh cái rộng lớn, trong lành của ánh sáng đêm rằm. Bầu trời, mặt nước, dòng sông như nối liền, trải rộng bởi sắc xuân bát ngát. Câu thơ thứ hai, trong nguyên văn chữ Hán Bác viết:
“Xuân giang xuân thủy tiếp xuân thiên”.
Câu thơ khá đặc biệt trong cách tả: cảnh được tả từ gần đến xa, từ thấp lên cao cùng với sự lặp lại tới ba lần chữ xuân khiến cho câu thơ thất ngôn như tràn ngập ánh xuân tươi. Sắc xuân, khí xuân như đượm lên cảnh vật.
Câu thơ thứ ba vô tình nói đến hoàn cảnh ngắm trăng và vị trí ngắm trăng của Bác:
Giữa dòng bàn bạc việc quân”.
Vậy ra, Bác đang chơi vơi giữa dòng sông để bàn việc quân cơ mật. Nhắc đến đây, ta lại trào lên niềm cảm phục về tấm lòng luôn đau đáu vì dân vì nước của Bác. Chẳng những thế, câu thơ còn gợi những ngạc nhiên về tấm lòng của Bác dành cho thiên nhiên: tại sao vào giờ khắc bận rộn bộn bề việc nước như thế, Bác vẫn dành thời gian cho thiên nhiên cảnh vật. Điều đó thể hiện tư thế lạc quan yêu đời của Bác, đó là tư thế ung dung tự tại, không ngại khó khăn gian khổ. Điều này thể hiện nhân cách đạo đức cao đẹp trong con người của Bác, đó là tấm gương để con cháu chúng ta noi theo.
Câu thơ cuối bài lại gợi thêm một hình ảnh đẹp đẽ, tươi sáng về đêm trăng:
“Khuya về bát ngát trăng ngân đầy thuyền”.
Câu thơ như một lời gợi ý sâu sắc về tương lai sự nghiệp cách mạng của dân tộc. Con thuyền giữ dòng sông kia giống như con thuyền cách mạng và đã trở thành con thuyền chở trăng, con thuyền chở ánh sáng. Và như thế cũng có nghĩa con thuyền ấy đang đi về miền sáng, miền của thành công, con thuyền sẽ mang những điều tốt đẹp đến cho dân cho nước.
Câu thơ thể hiện một cảm quan cách mạng tươi sáng và lạc quan vô cùng. Câu thơ thứ tư cũng gợi nhớ đến câu thơ: Dạ bán chung thanh đáo khách thuyền trong bài Phong Kiều dạ bạc của Trương Kế. Câu cuối của bài Nguyên tiêu và câu thơ này của Trương Kế đều nói về lúc đêm khuya (dạ bán) và đều nói về hình ảnh con thuyền trên sông nước. Tuy vậy, điểm khác là ở chỗ, một bên “người khách” đến thăm tác giả là tiếng chuông chùa (Hàn Sơn), còn bên kia “người khách” ấy chính là trăng xuân chứa chan bát ngát, đượm tình.
“Rằm tháng Giêng” được Bác viết trong những năm đầu kháng Pháp vô cùng khó khăn gian khổ. Thế nhưng, ở trong thơ, ta vẫn gặp một chủ thể trữ tình rất yêu thiên nhiên, vẫn ung dung làm việc, vẫn chan hòa cùng ánh trăng thơ mộng của núi rừng. Người lo lắng cho đất nước nhưng trong tâm hồn, Bác vẫn dành cho thiên nhiên những niềm ưu ái, không vì việc quân bận rộn mà Người đành hờ hững, từ chối vẻ đẹp thiên nhiên. Điều này nói lên phẩm chất lạc quan và phong thái ung dung của Bác.
Bài thơ vừa thể hiện tâm hồn yêu thiên nhiên, đất nước con người của nhà thơ, vừa thể hiện tư thế lạc quan yêu đời trong điều kiện khắc nghiệt của cuộc chiến tranh và nó trở thành một món ăn tinh thần tạo nên sức mạnh vô biên cho toàn thể nhân dân đứng lên đấu tranh chiến thắng kẻ thù một cách hào hùng.

  Nguồn : http://saigonxe.net/

Nội dung liên quan

Soạn văn - Khúc hát ru những em bé lớn trên lưng mẹ Soạn văn - Khúc hát ru những em bé lớn trên lưng mẹ Đăng bởi: MunHyukHae, Ngày: 17/09/2015, Lượt xem: 31131.
Bởi: MunHyukHae
10:01 17/09/15
Phân tích bài thơ Đây thôn Vĩ Dạ - Hàn Mặc Tử Phân tích bài thơ Đây thôn Vĩ Dạ - Hàn Mặc Tử Đăng bởi: MunHyukHae, Ngày: 16/04/2015, Lượt xem: 18268.
Bởi: MunHyukHae
11:30 11/10/14
Soạn văn - Thao tác lập luận so sánh ( tiếp) Soạn văn - Thao tác lập luận so sánh ( tiếp) Đăng bởi: MunHyukHae, Ngày: 03/09/2015, Lượt xem: 14113.
Bởi: MunHyukHae
11:03 03/09/15
Phân tích bài thơ Mùa xuân nho nhỏ của Thanh Hải Phân tích bài thơ Mùa xuân nho nhỏ của Thanh Hải Đăng bởi: MunHyukHae, Ngày: 16/04/2015, Lượt xem: 22151.
Bởi: MunHyukHae
10:19 15/01/15
Phân tích bài thơ Sang thu của Hữu Thỉnh Phân tích bài thơ Sang thu của Hữu Thỉnh Đăng bởi: MunHyukHae, Ngày: 13/01/2015, Lượt xem: 41561.
Bởi: MunHyukHae
10:21 13/01/15
Phân tích bài thơ Mộ - Chiều tối của Hồ Chí Minh Phân tích bài thơ Mộ - Chiều tối của Hồ Chí Minh Đăng bởi: meoconcuncun, Ngày: 22/10/2014, Lượt xem: 143378.
Bởi: meoconcuncun
22:27 22/10/14
Phân tích bài thơ Nam  quốc sơn hà Phân tích bài thơ Nam quốc sơn hà Đăng bởi: MunHyukHae, Ngày: 07/08/2015, Lượt xem: 8143.
Bởi: MunHyukHae
09:07 07/08/15
Phân tích bài thơ Lưu biệt khi xuất dương của Phan Bội Châu Phân tích bài thơ Lưu biệt khi xuất dương của Phan Bội Châu Đăng bởi: MunHyukHae, Ngày: 16/04/2015, Lượt xem: 134221.
Bởi: MunHyukHae
11:57 17/12/14
Soạn văn bài  khóc Dương Khuê của Nguyễn KHuyến Soạn văn bài khóc Dương Khuê của Nguyễn KHuyến Đăng bởi: MunHyukHae, Ngày: 07/08/2015, Lượt xem: 31039.
Bởi: MunHyukHae
09:32 07/08/15